Cynara scolymus halk arasında bilinen adıyla enginardır. Enginar daha çok Akdeniz bölgesinde yetiştirilir, ülkemizde ise yaygın olarak Ege bölgesinde ekimi yapılmaktadır. Enginar karaciğer koruyucu özelliği nedeniyle uzun süredir geleneksel tedavilerde kullanılmaktadır. İçerisinde bol miktarda polifenoller (özellikle klorojenik asit ve sinarin), flavonoidler ve bunların türevlerini içerir ve bu nedenle antioksidatif, hipolipidemik, antienflamatuvar ve antikanser etkileri dahil olmak üzere birçok farmakolojik özellikleri nedeniyle bitkisel tedavilerde geniş ilgi görmektedir (1). NAYKH ve NASH etiyolojisinde insülin direnci, hiperlipidemi ve obezitenin olduğu birçok çalışmada ispatlanmıştır. Oksidatif hasar ve enflamasyona, karaciğer hücrelerinde yıkıma sebep olmakta ve neticede fibrozis gelişmektedir (2). Yapılan çift kör, randomize ve plasebo kontrollü bir çalışmada 2 ay boyunca 2700 mg Cynara scolymus verilen grupta karaciğer enzimleri, trigliserit ve kolesterol değerlerinin plasebo grubuna göre anlamlı olarak düzeldiği tespit edilmiştir (3). Başka bir plasebo kontrollü, randomize ve çift kör çalışmada 49 hastaya 600 mg/gün cynara scolymus ve 41 hastaya plasebo verilerek 2 ay takip edilmiş. Yapılan değerlendirmede tedavi grubundaki karaciğer enzimleri, karaciğerdeki yağlanma oranı ve kan kolesterol düzeylerinde plasebo grubuna göre anlamlı iyileşme olduğu tespit edilmiştir (4). 2022 yılında yapılan sistematik inceleme ve meta-analizde NAYKH bulunanlarda cynara scolymus tedavisinin karaciğer enzimleri, lipit profili ve karaciğer yağlanması üzerine olumlu etkileri olduğu bildirilmiştir (5). Farelerde yapılan bir deneysel çalışmada, cynara scolymus tedavisinin NAYKH, NASH, karaciğer enzimleri ve antioksidan aktivitede olumlu etkilerinin olduğu net bir şekilde gösterilmiştir (6).

1. Deng A, Liu F, Tang X, Wang Y, Xie P, Yang Q, et al. Water extract from artichoke ameliorates high-fat diet-induced non-alcoholic fatty liver disease in rats. BMC Complement Med Ther. 2022;22(1):308.

2. Ferro Y, Pujia R, Mazza E, Lascala L, Lodari O, Maurotti S, et al. A new nutraceutical (Livogen Plus(R)) improves liver steatosis in adults with non-alcoholic fatty liver disease. J Transl Med. 2022;20(1):377.

3. Rangboo V, Noroozi M, Zavoshy R, Rezadoost SA, Mohammadpoorasl A. The Effect of Artichoke Leaf Extract on Alanine Aminotransferase and Aspartate Aminotransferase in the Patients with Nonalcoholic Steatohepatitis. Int J Hepatol. 2016;2016:4030476.

4. Panahi Y, Kianpour P, Mohtashami R, Atkin SL, Butler AE, Jafari R, et al. Efficacy of artichoke leaf extract in non-alcoholic fatty liver disease: A pilot double-blind randomized controlled trial. Phytother Res. 2018;32(7):1382-7.

5. Kamel AM, Farag MA. Therapeutic Potential of Artichoke in the Treatment of Fatty Liver: A Systematic Review and Meta-Analysis. Journal of medicinal food. 2022;25(10):931-42.

6. Lee M, Kim D, Park SJ, Kim KS, Park GD, Kim OK, et al. Artichoke Extract Directly Suppresses Inflammation and Apoptosis in Hepatocytes During the Development of Non-Alcoholic Fatty Liver Disease. Journal of medicinal food. 2021;24(10):1058-67.