Göz Sağlığı

Göz Sağlığı

Görmemizi asıl anlamda sağlayan organımız beyindir. Göz, beynin uzantısı olan ve görmemize yardımcı olan ana organımızdır. Göz dışarıdan iç kısma doğru 3 katmandan oluşmaktadır.

  1. Kornea (Saydam Tabaka) ve Sklera (Sert Tabaka)
  2. Damarsal Tabaka (Koroid)
  3. Retina (Ağ tabaka)

Kornea gözümüzün en öndeki saydam tabakadır. Korneayı devamlı nemli tutan doğal gözyaşı filmi ,gözlerimizi temizlemek ve kornea yüzeyinde sağlıklı bir yüzey oluşturmaya ek olarak, enfeksiyonla savaşma işlevi görür, korneayı besler. Dolayısıyla net görüş için hayati öneme sahiptir.

Retina göz duvarının en iç kısmında bulunan ve ışığa duyarlı sinir hücrelerinin bulunduğu tabakadır. Önce korneadan, sonra göz merceğinden kırılarak retina üzerine odaklanan ışık, retinadaki sinir hücreleri tarafından elektro-kimyasal enerjiye dönüştürülür ve optik sinir (görme siniri) aracılığıyla beyne iletilir. 

Retinamızda görmemiz açısından çok önemli olan ve ‘sarı nokta’ adı verilen bir bölge bulunmaktadır. Aydınlıkta görmemizi sağlayan ışığa duyarlı hücrelerin yaklaşık % 90’ı burda bulunmaktadır. Bu bölgede lutein adı verilen sarı renkli pigment fazla olduğundan ve göz hekiminin muayenesinde sarımsı renkte göründüğünden dolayı bu isim verilmiştir. Bu bölgeyi etkileyen hastalıklarda (sarı nokta hastalığı, diyabete bağlı sarı nokta ödemleri vs) kişinin görme derecesi ağır olarak etkilenmektedir. Yaşa bağlı sarı nokta hastalığı, 65 yaş üzerinde en sık körlük nedenlerindendir.

Görme siniri (optik sinir) yaklaşık 1.200.000 adet sinir lifinin birleşmesi ile ortaya çıkmaktadır. Görme siniri retinada meydana gelen görsel uyarıyı beynimizin arka kısmında bulunan “görme merkezine” iletmektedir.

Göz Kuruluğu nedir??

Gözlerde kaşıntı, batma, yanma, kızarıklık, bulanık görme, ışığa duyarlılık gibi belirtiler gösteren göz kuruluğu; yaşam kalitesini ve göz sağlığını bozmaktadır. Genellikle gözyaşı üretiminin azalması veya gözyaşı buharlaşmasının artmasının neden olduğu kuru göz hastalığı; hormonal değişiklikler, otoimmün hastalıklar ve iltihaplı göz kapağı bezleri gibi farklı nedenlerden kaynaklanabilmektedir. Tedavi edilmediğinde göz enfeksiyonları, kornea yaraları ve hatta görme kaybına neden olabilen kuru göz hastalığının basit bir rahatsızlık olarak görülmemesi gerekmektedir. Tedavi için hastalara suni gözyaşı preparatları dışında bir takım ek ilaçlar da verilebilir. Özellikle hyaluronik asit, göz yaşı üretim ve kalitesini artırarak göz kuruluğu hastalığı tedavisinde çok faydalı etkileri olmaktadır.

Göz Tansiyonu ( Glokom) nedir ???

Göz tansiyonu yani glokom, göz içi basıncının artmasıyla oluşan, göz sinirlerinin kalıcı tahribine neden olan bir hastalıktır. Bu hastalık halk arasında karasu olarak bilinmektedir. Takip ve tedavi çok önemlidir. Zamanında müdahale edilmediğinde kalıcı görme kaybına yol açabilmektedir. Glokom hastalığı sonucu meydana gelen görme siniri tahribi maalesef geri dönüşümsüz ve ilerleyici olmaktadır. Glokom tedavisinde çeşitli göz damlaları ile bu sinir tahribatındaki ilerlemenin durdurulması hedeflenmektedir. Hastalık kontrol altında alınmadığı takdirde görme sinirinde incelme ve görme alanında kalıcı kayıplar oluşmaktadır. Sitikolin ve Koenzim Q-10 ;  incelmiş olan görme sinirini güçlendirmekte ve daha fazla tahrip olmasını engellemeye yardımcı olmaktadır.

Ayrıca sitikolin’in göz tembelliği (ambliyopi) olan hastalarda faydalı olduğu ve görme keskinliğinde bir miktar artışa neden olduğunu gösteren çalışmalar mevcuttur.

Sarı Nokta Hastalığı nedir??

Sarı nokta hastalığı; gözün retina tabakasında, en net görmeden sorumlu olan makula bölgesindeki (sarı nokta) reseptör hücrelerin ilerleyici kaybı sonucu merkezi görmenin yitirilmesidir. Sarı nokta hastalığı gelişen kişilerde, görme alanının merkezinde görme kaybı başlar ve hücrelerin zamanla yok olmasıyla kaybedilen görme alanı kenarlara doğru gelişler. Bir diğer deyişle, hastalar merkezde karanlık bir nokta görürken kenarlarda halka şeklinde bir görüşe sahip olur. Hastalar tamamen görme kaybına uğramasa da; yaşam kalitesi açısından ciddi anlamda olumsuz etkilenir. Sarı Nokta Hastalığı özellikle ileri yaşlarda görülen görme kaybı sebeplerinin başında gelir. Yapılan araştırmalara göre Amerika Birleşik Devletleri’nde yaklaşık 10 milyon kişi sarı nokta hastalığı ile mücadele etmektedir.

Sarı nokta hastalığının ıslak ve kuru olmak üzere 2 tipi vardır. Mevcut klinik yaklaşımda, sarı nokta hastalığının kesin bir tedavisi bulunmamaktadır. Bununla birlikte, sarı nokta hastalığının ilerlemesini yavaşlatıcı ve hayat kalitesini artırıcı tedavi yöntemleri uygulanmaktadır

Göz sağlığımız için vazgeçilmez bir molekül olan Lutein; normalde sarı noktada bulunan bir anti-oksidan olup, yaşlanma ve çevresel faktörler sebebiyle zamanla azalmaktadır ve vücut tarafından tekrar üretilemediği için dışarıdan takviye edilmelidir. Lutein göz retinasını zararlı ışınlardan korumaya ve sarı nokta hastalığının tahribatını engellemekte çok güçlü yardımcıdır.

Güçlü bir anti-oksidan olan Zeaksantin’in de göz sağlığı üzerine güçlü etkileri bulunmaktadır. Gözde yaşlanma etkilerini geciktirir ve yaşa bağlı göz hastalıklarının engellenmesine yardımcı olur. Katarakt ve sarı nokta hastalıklarının önlenmesinde yardımcı olur.

Resveratrol; anti-oksidan,anti-enflamatuar ve anti-anjiogenez ( yeni damar oluşumun engeller) özellikleri sebebiyle sarı nokta hastalığında hem önleyici, hem de daha kötüye gitmesini azaltıcı etkileri bulunmaktadır. Anti-enflamatuar özelliği sayesinde damar çeperlerinde lipid depolanmasını engelleyerekgöz damarlarında oluşabilecek damar sertliği oluşmasını engellemede destek olur.

Kuru tip Sarı nokta hastalığınında koruyucu amaçlı olarak A, C, E vitaminleri, çinko, selenyum, lutein, zeaksantin, resveratrol ve omega 3 kullanılmaktadır. Çalışmalar makula dejenerasyonunun kuru tipinde vitamin, mineral, omega-3 ve antioksidanlarla yapılan koruma amaçlı tedavinin hastalığın ilerlemesini yavaşlattığını göstermektedir.

A vitamini

A vitamini, göz sağlığı için en önemli vitaminlerden biridir. A vitamini eksikliğinde, gece körlüğü sorunu oluşur. A vitamini , gözün gece görüşünü kuvvetlendirir. Yani retinada bulunan ve rodopsin adlı ışığı tanıyan proteinlere bağlanarak gece görüşü sağlar. Yeterli miktarda A vitamini alınmazsa; gece körlüğü, gözyaşının azalması ve kornea tabakasında sorunlar gelişebilir. 

B2 vitamini

B2 vitamini eksikliğinde; gözlerde yanma ve ışığa karşı hassasiyet hatta katarakt oluşumu görülebilir. B2 vitamini yani riboflavin; gözde katarakt oluşmasını engellerken, göz yorgunluğunu hafifletip migren ataklarını azaltmaya da yardımcı olabilir.

  1. Parisi, V., Centofanti, M., Ziccardi, L., et al. (2015). Treatment with citicoline eye drops enhances retinal function and neural conduction along the visual pathways in open-angle glaucoma. Graefe’s Archive for Clinical and Experimental Ophthalmology, 253(8), 1327–1340. https://doi.org/10.1007/s00417-015-3080-3
  2. Doozandeh, A., & Yazdani, S. (2016). Neuroprotection in glaucoma. Journal of Ophthalmic & Vision Research, 11(2), 209–220.
  3. Hynnekleiv, L., Magno, M., Vernhardsdottir, R. R., Moschowits, E., Alexander Tønseth, K., Dartt, D. A., Vehof, J., & Utheim, T. P. (2022). Hyaluronic acid in the treatment of dry eye disease. Acta Ophthalmologica, 100(8), 844–860. https://doi.org/10.1111/aos.15159
  4. Kim, Y., Moon, C. H., Kim, B. Y., & Jang, S. Y. (2019). Oral hyaluronic acid supplementation for the treatment of dry eye disease: A pilot study. Journal of Ophthalmology, 2019, 5491626. https://doi.org/10.1155/2019/5491626
  5. Bryl, A., Falkowski, M., Zorena, K., & Mrugacz, M. (2022). The role of resveratrol in eye diseases—A review of the literature. Nutrients, 14(14), 2974. https://doi.org/10.3390/nu14142974
  6. Johra, F.T.; Bepari, A.K.; Bristy, A.T.; Reza, H.M. A Mechanistic Review of β-Carotene, Lutein, and Zeaxanthin in Eye Health and Disease. Antioxidants 2020, 9, 1046. https://doi.org/10.3390/antiox9111046
  7. Mrowicka M, Mrowicki J, Kucharska E, Majsterek I. Lutein and Zeaxanthin and Their Roles in Age-Related Macular Degeneration-Neurodegenerative Disease. Nutrients. 2022 Feb 16;14(4):827. doi: 10.3390/nu14040827. PMID: 35215476; PMCID: PMC8874683.
  8. Keenan TDL, Agrón E, Keane PA, Domalpally A, Chew EY; Age-Related Eye Disease Study Research Group; Age-Related Eye Disease Study 2 Research Group. Oral Antioxidant and Lutein/Zeaxanthin Supplements Slow Geographic Atrophy Progression to the Fovea in Age-Related Macular Degeneration. Ophthalmology. 2025 Jan;132(1):14-29. doi: 10.1016/j.ophtha.2024.07.014. Epub 2024 Jul 16. PMID: 39025435; PMCID: PMC11663139.