Bitkisel steroller, zeytinyağı, mısır yağı, soya yağı gibi bitkisel yağlarda, badem, fındık, fıstık, ceviz gibi yağlı tohumlarda, tahıllarda, baklagillerde, meyve ve sebzelerde doğal olarak bulunur.

Bitkisel steroller bağırsaklardan kolesterol emilimini azaltarak LDL (kötü kolesterol), trigliserid ve apolipoprotein B seviyelerini azaltır. Tek başına kolesterol ilacı kullanmadan bile LDL’de %15, trigliseridde %30 düşüş sağlayabilir. Kolesterol seviyesindeki %10’luk azalma, kalp-damar hastalıklarına yakalanma riskini yaklaşık %35 oranında azaltmaktadır. Bu nedenle kalp ve damar sağlığı için önemli besinlerdir.

Günde 2 gram bitkisel sterol alımı kolesterolda anlamlı düşüş sağlamaktadır. Günlük beslenmemizle ortalama 0,3 gram bitkisel sterol almaktayız. Vegan beslenme bu miktarı biraz daha yukarı çekmektedir. Bitkisel sterollerin besinlerde sınırlı düzeyde bulunması ve emilimlerinin oldukça düşük olması sebebi ile alışılagelmiş diyetimizle önerilen miktara ulaşmak mümkün değildir. Örneğin 2 gram sterol 42 kg domateste bulunur. Bu nedenle Avrupa Ateroskleroz Derneği ve Amerikan Ulusal Kalp Akciğer ve Kan Enstitüsü (NHLBI) Ulusal Kolesterol Eğitim Programı 2 gr/gün miktarında bitkisel sterollerin diyete ilave edilmesini önermektedir.

1. Makhmudova U, Schulze PC, Lütjohann D, Weingärtner O. Phytosterols and Cardiovascular Disease. Curr Atheroscler Rep. 2021 Sep 1;23(11):68. doi: 10.1007/s11883-021-00964-x. PMID: 34468867; PMCID: PMC8410723.
2. Dewi M, Martianto D, Andarwulan N, Kazimierczak R, Średnicka-Tober D. Plant Sterol-Enriched Palm Oil Intervention to Improve Lipid Profile and Inflammation Status in Hyperlipidemic Individuals. Nutrients. 2024 Oct 3;16(19):3370. doi: 10.3390/nu16193370. PMID: 39408337; PMCID: PMC11478633.
3. Salehi B, Quispe C, Sharifi-Rad J, Cruz-Martins N, Nigam M, Mishra AP, Konovalov DA, Orobinskaya V, Abu-Reidah IM, Zam W, Sharopov F, Venneri T, Capasso R, Kukula-Koch W, Wawruszak A, Koch W. Phytosterols: From Preclinical Evidence to Potential Clinical Applications. Front Pharmacol. 2021 Jan 14;11:599959. doi: 10.3389/fphar.2020.599959. PMID: 33519459; PMCID: PMC7841260.
4. Nutrition -Changing diet and alcohol consumption – https://www.escardio.org/Education/ESC-Prevention-of-CVD-Programme/Treatment-goals/Risk-factor-control/nutrition#
5. Dislipidemilerin Tedavisine İlişkin 2016 ESC/EAS Kılavuzu – https://file.tkd.org.tr/kilavuzlar/ESC/ESC-Dislipidemi-2016.pdf
6. Banach, M, Patti, A, Giglio, R. et al. The Role of Nutraceuticals in Statin Intolerant Patients. JACC. 2018 Jul, 72 (1) 96–118.
   https://doi.org/10.1016/j.jacc.2018.04.040
7. Bakırhan, Hande & Yıldıran, Hilal. (2019). Bitkisel Sterollerin/Stanollerin Aterosklerotik Süreç ve Kardiyovasküler Hastalıklar Üzerine Etkisi. Sakarya Medical Journal. 9. 218-229. 10.31832/smj.527116.
8. Plant sterols and plant stanols in the management of dyslipidaemia and prevention of cardiovascular disease Gylling, Helena et al. Atherosclerosis, Volume 232, Issue 2, 346 – 360
9. Jain, Tanu & Bathla, Shikha. (2015). Plant sterols for human health- A review. Journal of Applied and Natural Science. 7. 1081-1087. 10.31018/jans.v7i2.734.
10. Han, S., Jiao, J., Xu, J. et al. Effects of plant stanol or sterol-enriched diets on lipid profiles in patients treated with statins: systematic review and meta-analysis. Sci Rep 6, 31337 (2016). https://doi.org/10.1038/srep31337